Budynek gimnazjum
    Koło Historyczne Gimnazjum Nr 2 w Tomaszowie Lubelskim
 Herb Tomaszowa
Herb Tomaszowa Lub
Koło plastyczne
Linki
Kontakt
Dzieje Grodów Czerwieńskich

Na łąkach Kolonii Czermno koło Tyszowiec znajduje się grodzisko utożsamiane przez większość historyków ze słynnym  grodem Czerwień, który w X-XIII w. stanowił centrum Grodów Czerwieńskich.

rekonstrukcja

Ilustracja 1: Rekonstrukcja grodu w Czerwieniu

Spór o grody

Nie ma zgodności wśród historyków na temat, jaka ludność pierwotnie zamieszkiwała obszar naszego regionu. Niektórzy uważają, że obszar późniejszej ziemi bełskiej stanowił najpierw sferę osadnictwa ruskiego. Piszą oni o plemieniu Bużan czy też Dulebów lub Wołynian osiadłych po obu stronach rzeki Bug. Inni sądzą, że międzyrzecze Bugu i Wieprza zamieszkiwało plemię Lędzian, które już w IX wieku tworzyło związek plemienny składający się z trzech grup osadniczych: sandomierskiej, lubelskiej i czerwieńskiej.


Ilustracja 2: Wiosenne rozlewiska w pobliżu grodziska w Czermnie

Czerwieński zespół osadniczy obejmował tereny, których granicę północną wyznaczała rzeka Włodawka, a południową Huczwa, lewy dopływ Bugu. Na tym obszarze ze względu na kresowe położenie i zagrożenie ze wschodu wznoszono grody obronne. Od najpotężniejszego z tych grodów - Czerwienia - utarła się w odniesieniu do całego międzyrzecza nazwa Grody Czerwieńskie, przekształcona później na określenie - ziemia czerwieńska.

W skład państwa polskiego, a ściślej mówiąc w skład państwa Polan, związek Lędzian wszedł w czasach panowania Mieszka I. Wcześniej, być może, na te tereny rozciągała się władza państwa wielkomorawskiego, a po jego upadku księstwa czeskiego.

Wojny polsko- ruskie

W X i XI wieku toczyły się walki o tereny ziemi czerwieńskiej między Polską a Rusią Kijowską i równocześnie ustalała się granica między tymi państwami. W roku 981 - jak zapisał kronikarz ruski Nestor - książę kijowski Włodzimierz najechał zbrojnie Grody Czerwieńskie i przyłączył je do swojego państwa. Ten sam kronikarz pisze o wyprawie księcia polskiego Bolesława Chrobrego w 1018 roku na Kijów. Wtedy to Grody Czerwieńskie zostały odebrane Rusi.

Ilustracja 4: Kamienne ikona, odnaleziona podczas wykopalisk archeologicznych w Czermnie.


Pod władzą książąt ruskich

W roku 1030 Jarosław Mądry, wykorzystując załamanie wewnętrzne Polski podczas rządów Mieszka II, przyłączył ponownie do Rusi Grody Czerwieńskie. W kronikach ruskich zapisano: "Jarosław i Mścisław zebrali mnogie wojska. Szli do Polski i zajęli napowrót Grody Czerwieńskie, i spustoszyli Polskę, i mnóstwo jeńców polskich przywiedli". 

Po tym wydarzeniu notuje się nasilenie osadnictwa ruskiego na ziemi czerwieńskiej. Czermno i inne grody zostały obsadzone przez drużyny ruskie. W latach 1031-1039 Jarosław Mądry chcąc zabezpieczyć granicę Rusi na Wieprzu, buduje gród Sutiejsk (Sąsiadka). Po nieudanych próbach odebrania Grodów Czerwieńskich w XI wieku przez władców polskich wchodzą one na stałe w skład Księstwa Halicko - Włodzimierskiego.

pieczec

Ilustracja 5: Pieczęć książęca Jarosława z XI w.

W tym czasie na ziemie nad Bugiem wkroczyło chrześcijaństwo w obrządku wschodnim (prawosławie). W grodach zbudowano murowane, niewielkie cerkwie, przybyli też z Rusi pierwsi duchowni. Ponadto wokół grodów osiedlali się ruscy rzemieślnicy i chłopi.

Kres Grodom Czerwieńskim przynieśli Tatarzy. W pierwszej połowie XIII wieku pojawiły się tutaj czambuły mongolskie pod wodzą Batu-chana. Grody w Czermnie i Wołyniu zostały spalone i zniszczone. Księstwa ruskie dostały się na długie dziesięciolecia pod zwierzchnictwo mongolskie.

Ilustracja 6: Widok na grodzisko w Czermnie koło Tyszowiec, pow. tomaszowski, woj. lubelskie


 

Home  |  Kronika  | Projekty   | Regionalizm  Linki  |  Kontakt 
© 2003 Koło Historyczne Gimnazjum Nr 2 w Tomaszowie Lubelskim

Template Designed By JSB Web Templates

transparent